3 Avril 2016, "Soudetche Zeytong" pi gwo jounal an Almay simaye 11.5 milyon dokiman, yo te pran nan dosye de baz nan fichye enfòmatik nan gwo kabin
è avoka Panameyan an Mosak Fonseka, ki gen syèj li nan Kapital Panama. Fichye yo montre tranzaksyon finansye pami moun ki pi rich e pi pisan nan mond lan, tankou pezidan Larisi a Vladimi Poutin; Premye minis Wayòm Ini an, David Kamroun; Premye ministre Izland lan, Sigmoundour David Gonnlogsonn ki li menm te demisyone aprè revelasyon yo; wa Arabi Sawoudit la, ansanm ak yon pakèt chèf eta nan Amerik Latin nan, tankou: Ajantin, Brezil, Ekwatè, Meksik, Panama, Pewou, Venezyela et kòm nou fenk sot dekouvri la a, Ayiti.  

Papye Panama yo montre ke moun itilize s
èvis yo pou kreye konpayi sekrè pou yo ka kache lanjan yo, pou yo pa peye tax sou yo.



Genyen yon konpayi sekr
è pa yon krim, men pratik sa yo, dabitid se kriminèl, dilè dwòg, dirijan konronpi, konpayi ak moun ki rich ki vle kache lajan yo pou otorite pa konnen kote lanjan yo soti. 


Pami 214.000 (desan kat
òz mil) konpayi, et konbyen mil moun enplike yo, 8 ladan yo se konpayi ayisyen e 229 se sitwayen Ayisyen.


Non sitwayen ak antrepriz sa yo poko piblik, al
òske jounalis patou nan mond lan ap pase dokiman yo nan peny ti dan.


Revelasyon yo f
è gwo domaj sou imaj Panama sou sèn entènasyonal la, e gouvènman panameyen an pase anbasadè li yo a travè mond lan lòd pou yo fè yon konntwòl domaj diplomatik.


Anbasadris Panama an Ayiti a, Gzyomara Per
ès pat pran tan pou li te akòde Le Nouvelliste yon entèvyou pou bay kèk esplikasyon, pandan ke tout jounalis ap ret tann non konpayi ak sitwayen Ayisyen sa yo.

"O non gouv
ènman-m nan, mwen regrete pwofondman ke yon skandal konsa eklate aprè tout efò ke gouvènman  Panama a fè pou respekte lwa entènasyonal sou transparans ak bon pratik."


"Se av
èk anpil preyokipasyon ke nou pran konesans de dokiman sa yo ke la près patou nan mond lan pibliye" 



Kil
è non konpayi ak sitwayen ayisyen ki enplike yo ap pibliye?

Kons
òtyòm Entènasyonal Envestigasyon Jounalis ki te pibliye skandal la, kise yon rezo entènasyonal ki fonde an 1997 pa Sant Piblik pou Entègrite, ki gen ladan li 165 jounalis envestigasyon ki soti nan plis ke 65 peyi; yo travay ansanm sou kesyon tankou "Krim transfwontalye, koripsyon et responsabilite moun ki sou pouvwa; konsòtyòm nan pwomèt ke tout dokiman yo gen pou disponib nan mwa-d me ki ap vini la a.